Udala. Konstituzionalismoa (1931-1936) (eu)

    Sorapediatik
    Udaletxea (Garikoitz Estornés 1991)

    Udal hauteskundeak

    1931ko apirilak 12ko udal bozketak Espainiako Errepublika[1] aldarrikatzeko balio izan zuten (gogoratu Eibar izan zela lehen udalerria Errepublika aldarrikatzen).

    Soraluzen aukeratutako zinegotzi guztiak eskumakoak ziren: jeltzaleak, jaimistak eta katolikoak. Ezkerrekoek kontra azaldu ziren, eta emaitzak inpugnatu. Epaiak bozketak atzera egiteko esan zuen, eta bitartean kudeaketa batzordea eratu zuen.

    Bigarren bozketa horretatik Udala irten zen, baina ez ezin izan zuen aginte denbora bukatzeko: 1934 urtean, beste leku askoren moduan, Espainiako gobernuak kargutik kendu zituen zenegotzi denak, kudeaketa batzorde batez ordezkatzeko.

    Batzorde honen lanak urte t'erdi iraun zuten. Fronte Popularrak hauteskinde orokorrak izabazi zituenean, segituan berrezarri zituen eragotzitako udalkideak.

    Hala ere, hauek ezin izan zuten legezko epea bete, bost hilabetetara gerra sortu zen, eta bi hilabete geroago nazionalak Soraluzen sartu ziren.


    Aktak

    Garaiko erabakiak ikusteko:


    1931/05/22eko kudeaketa batzordea

    1931ko apirilak 12ko udal hauteskundetan Soraluzen 5 zinegotzi jaimista, 4 jeltzale eta katoliko bat aukeratuak izan ziren. Batzuk ez zituzten emaitzak onartu, eta auzitara jo zituzten. Epaiaren arabera, udal bozketak errepikatu behar zituzten maiatzak 31an, eta bitartean kudeaketa batzordea izendatu zuten.

    Izena Zerrenda Epea Azalpenak
    Lorenzo Suárez Katolikoak 1931 Alkatea
    Nicolás Errasti Jaimista 1931
    Venancio Iñurrieta EAJ-PNV 1931
    José Zubiaurre Errege-kontrako blokea 1931
    Celestino Cano Lizarralde Errege-kontrako blokea 1931


    1931/05/31ko udalbatza

    Izena Zerrenda Epea Azalpenak
    Pedro María Iriondo Arriola EAJ-PNV 1931-1934 Alkatea
    Timoteo Lascurain Ganuza EAJ-PNV 1931-1934
    Lino Alberdi Arregui EAJ-PNV 1931-1934
    Tiburcio Castañares Larreategui EAJ-PNV 1931-1934
    Angel Mendia Iraolagoitia EAJ-PNV 1931-1934
    Venancio Iñurrieta Aguirregomozcorta EAJ-PNV 1931-1934
    José Sesma Bustinduy EAJ-PNV 1931-1934
    José Zubiaurre Maiztegui Errege-kontrako blokea 1931-1934
    Celestino Cano Lizarralde Errege-kontrako blokea 1931-1934
    Ricardo Joaristi Gabilondo 1931-1934


    1934/09/07 Kudeaketa Batzordea

    1934ko iraultzaren ostean[2], Espainiako Gobernuak hainbat eta hainbat udal desegin zuen, eta kudeaketa batzordeak antolatu zuen ordezteko.


    1936/02/23ko udalbatza

    1936eko hauteskunde orokorrak Fronte Popularrak[3] irabazi zituen. Beste gauza askoren artean, udaletako kudeaketa batzordeak desegiteko agindu zuen, eta aurreko zinegotziak, 1931 urtean aukeratuak, beren postuetara itzultzeko.

    Izena Zerrenda Epea Azalpenak
    Pedro María Iriondo Arriola EAJ-PNV 1936 Alkatea
    Timoteo Lascurain Ganuza EAJ-PNV 1936
    Lino Alberdi Arregui EAJ-PNV 1936
    Tiburcio Castañares Larreategui EAJ-PNV 1936
    Angel Mendia Iraolagoitia EAJ-PNV 1936
    Venancio Iñurrieta Aguirregomozcorta EAJ-PNV 1936
    José Sesma Bustinduy EAJ-PNV 1936
    José Zubiaurre Maiztegui Errege-kontrako blokea 1936
    Celestino Cano Lizarralde Errege-kontrako blokea 1936
    Ricardo Joaristi Gabilondo 1936


    Siglak eta zerrendak

    Siglak Zerrenda Azalpenak
    EAJ-PNV Eusko Alderdi Jeltzalea-Partido Nacionalista Vasco
    Katolikoak Eskumako hainbat alderdiren koalizioa, Elizaren dotrina eta ondasunak defendatzeko.
    Jaimistak Karlistak, baina Jaime de Borbón y Borbón-Parma aldekoak. Karlismoak beste bi adar zituen gutxienez: integristak eta mellistak.
    Errege kontrako blokea Bloque Antimonárquico Errepublikazaleak, liberalak, sozialistak...


    Erreferentziak

    1. Bigarren Errepublika. Wikipedia euskaraz).
    2. 1934ko iraultza. Wikipedia (euskaraz).
    3. Fronte Popularra. Wikipedia (euskaraz).