Arma lantegi txikiak (eu)

    Sorapediatik
    Soraluzen egindako terzerola (Armagintza museoa 1876)

    Hasiera

    Sistema gremialaren azken urteetan gero eta eskaera gutxiago zetorren Espainiako armadaren aldetik, eta lantegi txikiek ozta ozta egiten zuten aurrera. Eibarko batzuk bere kasa hasi ziren, eta Soraluzen ere 1.859 urtean bertako lantegi txikiek arma desberdinak egiteko baimena eskatu zuten.

    Nahiz eta armadarako eskaera batzuk lortu, ahalmen gutxiko lantegiak izanik partikularrentzako produktuak ekoizten zituzten, gehienak ehiza fusilak eta pistolak.

    1.860 Erret Agindu batek suzko armen merkatua liberalizatu zuen, eta 1.865 urtean gremioen sistema bertan behera geratu zen. Hurrengo urtean La Euscalduna fusil fabrika sortu zenean, hainbat eta hainbat armarik bertara jo zuen lan bila, baina beste askok bere kasa jarraitu zuten.


    Mauricio Larrañagak egindako eskopeta (Armagintza museoa 1876)

    Teknologia eta produktuak

    Orokorrean, sistema gremiala bukatu zenean, 1.865 urtean, Soraluzeko arma txikiek aurrekargako armak ekoizten zituzten. Baina teknologia aurreratuena jarraituz, aurki atzekargako armak egitera pasatu ziren. XX mendean hainbat patente sortu ziren Soraluzen[1].

    Arma luzeetan, XIX mende bukaeran eta XX mende hasieran terzerolak[2] egiten baziren ere, Soraluzeko (eta Eibarko) produktu izarra ehiza eskopeta izan da.

    Arma motzetan, aurrekargako pistolek aurki lekua egin zieten errebolberrei, eta XX mendean pistola automatikoei ere.

    Industria laguntzailea ere sortu zen inguruan, osagaiak egiteko (eskopeta kainoiak, adarrezko kirten-azalak, apaingarriak...) edota azpikontratazioa (mekanizazioa, kainoien txarolatua, fundizioa...)


    Eusebio Arizagak egindako eskopeta

    Bilakaera

    Enpresa gehienak oso txikiak ziren, eta krisi ekonomikoak suertatzerakoan ixteko aukera handiekin. Gainera, askok ez zuten irauten jabea baino luzeago.

    Enpresa handi gehienak, profesionalagoak, gerra ostean torlojugintzara lerratu ziren... 1970 hamarkadako krisiarekin ixteko.

    1.984 urtean Eusko Jaurlaritzak DIARM enpresa sortu zuen, Eibar inguruko armagintza enpresak biltzeko eta aurrera ateratzeko. Soraluzeko bi enpresa behintzat bertara bildu ziren: Miguel Larrañaga eta Sucesores de Eusebio Arizaga. DIARMek lantegi berria eraiki zuen Itziarko industrialdean, baina 1.986 urtean itxi zen.

    Armagintzan aritutako Soraluzeko azken enpresa Felix Sarasqueta y Cía izan zen, lantegia Sagar-errekako sarreran zuela.


    XX mendeko enpresa zerrenda

    Urteak Izena Kalea Produktuak Marka Osagaiak eta
    azpikontratazioa
    Gerora
    <1929> Sabino Achótegui y Cía
    SACIA
    Mekanizatua
    1903-1929> Felipe Aguirregomezcorta
    Aguirregomezcorta y Cía
    Sobrinos de Aguirregomezcorta
    Industrias Iñurrieta
    Errekalde Eskopeta kainoiak
    <1929> José Alberdi e Hijos Smith errebolberrak
    <1920> Isaac Alday
    Alday y Cía
    Elizburu Adarrezko kirten-azalak
    <1967 Calixto Altuna Gabolats Eskopetak C.A.
    <1921> Nazario Arana Errekalde
    1922-1984 (DIARM) Arando y Larrañaga
    Arando y Cía
    Miguel Larrañaga
    Eskopetak Indiarra
    Eperra
    M.L.
    Gacela
    Vulcano
    <1929> Antonio Aranguren Terzerolak
    Eskopetak
    1900?-1921> Ignacio Aranguren
    Aranguren y Cía
    Etxaburueta
    Santa Ana
    Terzerolak
    Eskopetak
    Karabinak
    Eperra
    La perdiz
    Torlojugintza
    <1929> Eugenio Argárate Esportazioa
    <1929> Francisco Argárate Eskopetak
    <1929-1970 Agustín Arias Fundizioa
    <1921> Arizaga y Lete Errabal
    1908-1984 (DIARM) Eusebio Arizaga
    Sucesores de Eusebio Arizaga
    Kalebarren
    Baltegieta
    Smith errebolberrak
    Pistola automatikoak
    La sorda
    E.A. / F.A.
    <1921-1930> Juan María Arizaga Errekalde
    Baltegieta
    Eskopetak J.A.
    Untxia
    Lehoia
    Torlojugintza
    <1921> Anacleto Arluziaga Errekalde
    <1921> Arzuaga y Cía Santa Ana
    Sandalio Barrenetxea Santa Ana S.B. Eskopeta kainoiak Torlojugintza
    Pascual Churruca Eskopetak C.B.M. Torlojugintza
    <1921> Javier Echaniz Santa Ana
    1910-1929> Ascensio Gabilondo Gabolats Adarrezko kirten-azalak
    <1929> José María Galarraga Eskopeta kainoiak
    <1921> Manuel Galarraga Baltegieta
    <1929> Ildefonso Ganchegui Eskopeta kainoien apaingarriak
    <1929> Garmendia y Aldazabal
    Garmendia, Aldazabal y Arcelus
    Atxuri Eskopetak Bi esku
    Biñarte
    Iturgintza
    <1929> Patricio Iraola Iturburu (Baltegieta) Terzerolak
    Eskopetak
    P.I.
    <1929> Izaguirre
    Maiztegui y Cía
    Etxaburueta Eskopetak
    Smith errebolberrak
    I.M.
    <1929> Luis Lacuesta
    Viuda de Lacuesta
    Eskopetak Beltxarga Adarrezko kirten-azalak
    <1930> Mauricio Larrañaga Gabolats Eskopetak M.L.
    <1921-1929> Leocadio Legaristi
    Legaristi y Cía
    Etxaburueta Terzerolak
    Eskopetak
    Azkonar burua
    L.L.
    <1929> Felipe Lete Mekanizatua
    <1929> Juan José Lete Eskopeta kainoiak Lanabesak
    Leturiondo y Argárate Eskopetak Shoot
    Futbolaria
    Esteban Leturiondo Kalegoen (Santa Ana) Eskopetak E.L.
    Lizarralde y Oregui Eskopetak
    Pistolak
    L y O
    <1929> Inocencio Madina Mekanizatua
    Benigno Maiztegui Eskopetak C.M. Torlojugintza
    <1929> Bruno Maiztegui Kalegoen (Santa Ana) Eskopetak Trompa
    Diana
    <1929> Manuel Maiztegui Terzerolak
    Eskopetak
    Aingura
    <1929> Ramón Maiztegui Eskopetak
    <1921-1929> Mendicute y Lascurain Kalebarren Eskopetak Oilarra
    <1921> Olaizola y Lascurain Errabal
    <1929> Vicente Olaizola
    Industrias Vicente Olaizola
    Errabal Eskopetak
    Smith errebolberrak
    Atlante
    V.O.E.
    Torlojugintza
    <1929> Antonio Osa Mekanizatua
    <1929-1958 Matías San Miguel Eskopetak M.S.M.
    Urriola y Sarasqueta
    Felix Sarasqueta y Cía
    Eskopetak U.S.
    F.S.C.
    El faisán
    Master
    Pioner
    Tauro
    <1929> Saturnino Treviño Eskopetak
    Smith errebolberrak
    S.T.
    <1929> Ambrosio Urizar Etxaburueta Eskopetak Ahuntza


    Erreferentziak

    1. Soraluze. Monografía histórica. Ramiro Larrañaga (81. orrialdea eta hurrengoak).
    2. Mauser karabinak, mendiko unitateetan erabilia.