Arribiribilleta zutarria (eu)

    From Sorapedia
    Arribiribilleta
    Mendigain. Arribiribileta 03 (Oscar Pérez 2016).jpg
    Estiloa Historiaurrekoa
    Mendea Neolito-Brontzea
    Kokapena Elosua-Plazentzia estazio megalitikoa
    Mota Zutarria


    Azalpena

    Arribiribilletako menhirra Irukurutzeta eta Kurutzebakar gailurren artean dago, Kurutzazarra izeneko tokian, eta Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoaren parte da. Itsas mailatik 896 metrotara dago.

    3,60 metro luze, 1,70 metro zabal eta 0,40 metro lodi den basaltozko harri-bloke handia da. Hasiera batean trikuharri edo dolmentzat hartu zuten, etzanda zegoelako.

    2012 urtetik aurrera Arbasoak egitasmoaren baitan burutu diren ikerketek zera ondorioztatu dute: Arribiribilletako monumentu megalitikoa menhirra da, eta ez dolmena, orain arte uste zen bezala. Eskualde arteko egitasmoa da, Elgoibar, Soraluze eta Bergarako Udalek sustatua, Debegesa Garapen Agentziaren koordinaziopean, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin.

    Ikerketek utzitako zantzuen arabera, historiaurreko jatorria duen menhir hau zutik zegoen duela 4000 urte inguru eta ondoren lurrera jausi zen, eraitsita edo berez erorita. Azken teorien arabera, orain dela 200 bat urte edo bota zuten lurrera, Frantziako Konbentzioaren gerra garaian (1793-1795), Espainiako gudarostea Elosuan egon zen, eta hilabeteetan kanpamendua aezarri zuten Mendigainean.

    <youtube> Z0Q6atVNV2M </youtube>
    Manu Ceberioren azalpenak (Aranzadi)

    360 gradu elurretan (Jose)

    Irudiak (jaso aurretik)

    (handitzeko, sakatu gainean)


    Kokapena

    (Pantaila osoan ikusteko sakatu hemen)

    Mapa kargatzen...


    Historia

    Arribiribileta marrazkia
    (J.M. Barandiarán 1921)

    Aranzadi, Barandiaran eta Egurenen indusketak (1921)

    Telesforo Aranzadik, José Miguel Barandiaranek eta Enrique Egurenek aurkitu zuten 1921. urteko udan[1], bertako mendilerroko trikuarrien miaketa egiteko etorri zirenean.

    Exploración de dieciseis dólmenes de la sierra Elosua-Plazentzia liburuan jasotakoa:

    Irukûtzetatik ez urruti, mendebalderutz, ertz borobildutako hareharria dago, 3,50 metro luze, 1,65 zabal eta 0,30 lodi duela. Lekuak harri honetatik hartu du izena (Arribiribilleta = borobildutako harriaren tokia). Harria beste nonbaitetik ekarria ematen duenez, inguruan indusketak egitea erabaki genuen. Teila zatiak eta ikatz puxkak atera ziren, mugarri azpian jartzen ohi direnak benetakotasuna adierazteko.

    Trikuharri salaketa (2002)

    2002 urtan J. Altuna, L. del Barrio, A. Férnandez, K. Mariezkurrena eta A. Turrillas arkeologoek trikuarria zela salatu zuten.

    Zuloan sartzen (Aranzadi 2014)

    Arbasoak egitasmoaren indusketak (2012-2014)

    Sarrera nagusia: Arribiribilleta zutarria. Indusketak (eu)

    2012 urtean, azkenik, Aranzadiko Manu Ceberio eta Jexux Tapia arkeologoek indusketak egin zituzten, eta zutarria zela antzeman.

    Zutarria zela egiaztatu eta gero, altxatzea erabaki zen, monumentua berriro ere jatorrizko posiziora itzuliz. Lanak Aranzadi Zientzia Elkarteko Historiaurreko Arkeologia Sailak eraman zituen aurrera.

    Aurretik harriaren azpian eta inguruan miaketak egin zituzten, eta gero berau zutik jarri. Azken lan hau 2014.eko irailak hiruan (2014/09/03) bukatu zuten. (Irakurtzen jarraitzeko...)


    <youtube right width="800"> avIO8mFZg0M </youtube>
    Zutarria zutitzen (Aranzadi)


    Irudiak (altzatu eta gero)

    (handitzeko, sakatu gainean)

    <youtube right width="800"> 3qCjPHRBMME </youtube>
    Zutarria laino artean (Mikel Valero 2019)


    Zutarriaren erreplika

    2015.an Aranzadi Zientzia Elkarteak zutabearen erreplika egin zuen, fibra de vidriozkoa.

    Arribiribilletako lanen berri emateko, ikusgarri Kalegurutzean jarri zuten, Udaletxe eta Abadetxearen artean zintzilik hain zuen.

    <youtube right width="800"> byx0et0TQ_0 </youtube>
    Arribiribilletako zutarria herrira jeisten.

    Denbora bat bertan egin era gero, Ezoziako futbol zelaiaren ondoan jarri zuten.

    2021ko abuztuan zutarriaren erreplika Irukurutzeta biribilgunean ezarri zuten[2]. Soraluzen Dolmenen ibilbidea dagoela jakinarazteko.

    Hari laguntzen, Dolmenen ibilbidea eta Ruta de los dólmenes dioten idazkiak ere jarri zituzten.

    Arribiribileta zutarriaren erreplika (Ubane Madera 2021)


    Erreferentziak