Irurak-Bat zentrala (eu)

    From Sorapedia
    Revision as of 21:54, 21 July 2023 by Jcao (talk | contribs)
    (diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
    Irurak-bat zentrala. Ikuspegi orokorra.jpg

    Izenak

    Sagarraga-erreka zentrala, Sagar-erreka zentrala, Irurak-Bat zentrala


    Historia

    Sorrera

    Emakida Angel Astaburuaga Barrutiak lortu zuen, 1911. urteko urtarrilak 14an, eta 1915.ko abuztuak 2an Antonio Zabala Garairi saldu zion.

    Antonio Zabala Sologoeneko eta Maltzagako zentralaren jabea zenez, emakida eta zentral guztiak enpresa bakarrean bildu zituen: Electra Irurak-Bat.

    Gero, 1934 urtean, Electra Irurak-Bat enpresak izena aldatu zuen, Zabala, Unzurrunzaga y Cía bihurtuz, Antonio Zabalaren familia politikoari lekua egiteko.

    Eibarko Udalaren eskutan

    1964. urtean Soraluzeko eta Eibarko Udalek elkartu ziren Zabala, Unzurrunzaga y Cía enpresari hiru zentral erosteko: Sologoen, Ozuma eta Irurak-Bat (Sagar-erreka).

    1967/07/13an zentralak erosi eta gero, urte hartan bertan (1967/09/18) elkarren artean banatu zituzten erositakoak. 7.702.625,09 pta ordainduta (%51,52a), Soraluzeko Udalak Elektrika eskuratu zuen; hau da, Sologoen eta Ozuma zentralak. Eibar, berriz, 7.248.135,61 pesetatan (%48,48a) Sagar-erreka zentralarekin geratu zen.

    Eibarko Udalaren interesa ez zen indar elektrikoaren ekoizpena, edateko ur emaria baizik. Urte haietan Eibarko biztanleria asko hasi zen, eta arazoak ziren urez hornitzeko.

    Horregatik, Eibarko Udalak zentral honen urak Sagar-errekako uren eruatearen emaria hobetzeko erabili zuen. Horrerarako Igaraten ur-biltegia eraiki zuten, zentralera heltzen zen ura jaso eta Illordoko tunelera ponpatzeko.

    Zentralaren eraikina 1980. hamarkadan eraitsi zuten.

    Kokapena

    Mapa kargatzen...


    Datu teknikoak

    Ibarrola presa

    Gastandola, Ibarrola eta Goimendi errekak batzen diren tokian kokatuta, Ibarrola baserriaren gertu. XX. mende hasieran Antonio Zabalaren Electra Irurak-Bat enpresak eraiki zuen.

    Presak 5 metro ditu eta, nahiz eta gaur egun lohiz beteta egon, ondo mantentzen da.

    Erretena

    Ibarrola presatik San Martzial ur-biltegiraino 3.780 metrotako harrizko erretena dago, lurperatuta; bidean beste hainbat errekastoren urak jasotzen ditu.

    Erretenaren sekzioak trapezio forma du, eta ertzak borobilduta daude. Harlosaz estalita dago. Azken metrotan, San Martzialeko ur-biltegiko inguruan, erretena agerian dago eta sekzio laukia du.

    San Martzialgo erretena (Javitxooo 2014)

    San Martzialgo ur-biltegia

    140 metro luze da, 10 metro zabal eta 2,40 metrotako sakonera du. Boomerang forma du, mendiaren formari egokitzeko. Gaur egun sastrakaz eta zuhaizkaz beteta dago.

    Agerian egonda, gutxienez bi ezbehar gertatu dira bertan. Gerra garaian zauritutako errekete bat barrura erori eta bertan ito zen. 1946. urtean, berriz, baserri bateko morroia bere burua bota zuen uretara.

    Ur-biltegitik zentralera 30 zm-tako tutua zegoen; gehien bat lurperatuta, baina tarte batean porlanezko zutabe gainean agertzen zen.

    Zentrala

    Eraikinak bi solairu zituen.

    Eraikinaren barruan 150 CVtako Vevey markako bi turbinak (Pelton motakoak) zituen, 125 KVAko 2 alternadore Buguiau eta maniobra koadroak. Kanpoan, berriz, 300 KVAko (4000 220 V) transformadore bat eta 110 CVtako motor dinamoa.

    Sortzen zuten indarra SAPAri saltzen zioten.

    Ekoizpena

    Zentrala erosteko prozesuan Eibarko Udalak (1965) informazio mota asko erabili zuen esku artean, tartean 1958-1961 urteko energia ekoizpena.

    Urtea Ekoizpena (kw)
    1958 388.985 kWh
    1959 387.085 kWh
    1960 317.710 kWh
    1961 340.706 kWh
    Bataz beste 369.964 kWh
    Irurak-Bat (Sagar-erreka) zentralaren ekoizpena (1958-1961)


    Erreferentziak