Coronelliren lurbira-globoa (eu)

    Sorapediatik
    Vincenzo Coronelli-ren lurbira-globoa
    Egilea Vincenzo Coronelli & Matteo Alberti
    Urtea 1688 & 1693-1696
    Hiria Venezia & Düsseldorf?
    Tamaina Altura 180 zm
    Diametroa 108 zm
    Coronelliren lurbira-globoa (Vincenzo Coronelli 1688).jpg


    Mapa zertan den

    1696 inguruan urtean Vincenzo Coronelli jakitun veneziarrak lurbira globoa kaleratu zuen, eta handik gutxira zeruko globoa; eta gero Europako printze batzuei saldu zizkien.

    1688. urtean Vincenzo Coronellik grabatuak diseinatu eta inprimatu zituen, eta globoan itsatsi. Hurrengo urteetan (1693-1696) Matteo Alberti laguntzaileak globoen idulkiak eraiki zituen, papera, igeltsua, egurra, letoia, burdina eta urrekarak erabiliz.

    Coronelliren globoak bere ilustrazio topografiko bikainengatik ospetsuak ziren, aurkikuntza geografiko berrienak ere jasotzen zituztela. Bavariako Maximilian II Emanuel printzeak[1] bi globo eskuratu zituen Bruselan[2], 1696an, beharbada Turkiako Gerretan bere azken garaipenak erakusten zituztelako.

    Soraluzeri buruzkoak

    Soraluze (Plazencia) inguruko herrietatik ak letra tamainaz eta motaz (letra etzana) bereizten da. Inguruan herri bakarrak dauka antzeko letra: Treuigno (Trebiñu).

    Soraluze lurbira-globoan agertzeak Florencio Josepf de Lamotek arrazoia zuela frogatzen du. 1756.ean sortutako Mapa Topographica de la circunferencia de los lvgares de Plasencia y los Rea.s Almacen.s de la Fábrica delakoan zera adierazten zuen[3]:

    ...los demás Príncipes de la Europa mandan poner a esta Villa en sus mapas geográficos por una de las principales y muy conocidas en ella...

    Aurreko urtean (1692) Vicenzo Coronellik Europako mapa bat argitaratu zuen, Parte occidentale dell'Europa, eta bertan ere Soraluze agertzen zen.

    Soraluze ingurukoa (Vincenzo Coronelli 1688)


    Felix Arizaga soraluzetarra globoaren aurrean (Munich 2023)

    Bitxikeriak

    Globo hau Felix Arizaga soraluzetarrak topa zuen Munich-eko Bavariako Museo Nazionalean, 2023. urtean.

    Kostaldeko portuak alde batera lagata, Euskal Herriko zortzi hiri besterik ez dira agertzen: Plazencia, Treuigno, Bilbao, Tolosa, Baiona, Pamplona, Olite eta Tudela.

    Bizkaia (Biscaia) Bidasoatik Santillanaraino heltzen da. Agian horregatik Bilbao Santoña (S. Antonio) eta Santander (S. Andero) artean agertzen da.

    Tolosa, gutxi gora behera, Donostiaren inguruan kokatuta dago.


    Erreferentziak

    1. Maximilian II Emanuel. Wikipedia (ingelesez).
    2. Gaur egun Munich-eko Bavariako Museo Nazionalean (Bayerische Nationalmuseum) erakusten dira.
    3. ...Europako gainontzeko printzeek Hiribildu hau beren mapa geografikoetan jartzeko agintzen dute, nagusienetakoa eta oso ezaguna delako...